ANH EM KIẾN VÀNG
---❊ ❖ ❊--Tác giả: Đinh Tiến Luyện
Nhà xuất bản Tuổi Ngọc - 1971
Nguồn text: Internet
Đóng gói: @nguyenthanh-cuibap

1

Vợ chồng Kiến Vàng đi lập nghiệp

T

HUỞ VỢ CHỒNG NHÀ KIẾN VÀNG đưa nhau về miền Tây lập
nghiệp thì vùng đất này còn hoang vu. Lúc ấy vào mùa nắng, cây cỏ
bệnh tật úa vàng, sỏi đá khô khan nằm thở mệt nhọc. Thỉnh thoảng, có cơn
gió giang hồ đi qua than vãn một mình rồi vội vã đi nơi khác ngay. Chỉ có
đám mây trắng trên trời có vẻ nhởn nhơ lắm, chúng chơi trò đuổi bắt nhau
suốt cả ngày và ca hát luôn miệng để ca tụng mặt trời.
Kiến Vợ buồn bã nói với Kiến Chồng:
- Rồi vợ chồng ta chết khô mất mình ạ.
Kiến Chồng an ủi vợ:
- Không đâu, mai mốt trời sẽ mưa, đêm qua tôi nghe họ hàng nhà Cóc
bảo nhau vậy.
- Họ hàng nhà Cóc nói thế liệu có đúng không mình?
- “Con Cóc là cậu Ông Trời” mà chuyện mưa chuyện nắng họ rành rẽ
lắm.
Thế rồi trời mưa. Mùa mưa tới là những liều thuốc linh nghiệm để nuôi
cỏ cây xanh tươi trở lại, được dịp cho sỏi đá tha hồ nô đùa với nước, với
gió, Riêng đám mây trắng thôi nghỉ hè để về thay chiếc áo xám cho bầu
trời, và hễ ai thấy chúng ở đâu là thấy chúng khóc sướt mướt, không thôi.
Vợ chồng Kiến Vàng lúc này đã đào được một hang trú ẩn mưa nắng
dưới một gốc cây bàng già nua.
- Chào bác Cổ Thụ.
- Không dám, chào hai bác. Chẳng hay có phải hai bác từ xa du lịch
ngang đây?
- Không đâu bác ơi, chúng tôi từ miền Bắc di cư đã cả tuần lễ nay chưa

tìm được đất lành lập nghiệp. Gặp bác đây chúng tôi cũng xin hỏi bác, nếu
bác bằng lòng, vợ chồng chúng tôi xin được dựng nhà dưới chân bác.
- Còn gì quý hóa bằng, tôi đã mong được sống chung với dân tộc tí hon
từ lâu.
Đôi vợ chồng Kiến Vàng cần cù làm ăn dưới chân bác Cổ Thụ được ít
lâu sau thì họ sinh nở hai đứa con rất kháu khỉnh. Đó là Kiến Anh và Kiến
Em. Hai đứa giống nhau như đúc, từ khuôn mặt, dáng điệu đến tính tình và
giọng nói. Lúc còn nhỏ, cha mẹ chúng khó mà phân biệt được thằng nào là
anh, thằng nào là em.
- Cha cấm hai đứa không được thừa lúc vắng bố mẹ mà ra khỏi nhà.
Các con ơi, ra khỏi nhà các con sẽ gặp toàn những điều khổ cực, nhọc
nhằn, không phải ai cũng thương các con như cha mẹ thương các con đâu.
Kiến Bố trước khi ra khỏi hang căn dặn các con thế. Thuở chân chưa
cứng, râu chưa mọc dài, kiến con cái chưa thể theo cha mẹ đi kiếm ăn hay
kiếm ăn một mình được nên hang sâu vẫn còn là nơi nương tựa duy nhất
của chúng, bằng những lương thực mà cha mẹ kiếm được tha về, Lớn lên
một chút hai anh em Kiến Vàng tối ngày nô đùa với nhau và luôn gây sự để
xẩy ra những cuộc ẩu đả bất phân thắng bại.
Đó là lúc mà ngàm kiến con đã cứng và chân chúng đã thèm được ra
khỏi hang đi đây đi đó - -Mình nhìn xem râu chúng đã mọc dài.
- Thằng em râu nó chỉ ngắn hơn thằng anh một chút.
- Cả hai trông có vẻ khoẻ mạnh và ngang ngược lắm.
- Tôi tin rằng lớn lên chúng sẽ chịu khó làm ăn.
Một buổi tối, sau khi đi làm về hai vợ chồng nhà Kiến bàn bạc với nhau
thế, họ đều tỏ ra lo ngại nhìn con cái lớn lên.
Kiến Vợ hỏi Kiến Chồng:
- Mình có điều gì mà ra vẻ lo lắng thế?
Kiến Chồng vuốt râu chậm rãi đáp:
- Mình có để ý không, một tháng nay dân chúng từ đâu ùn ùn kéo nhau
về đây, nào là họ hàng nhà Kiến Đen, Kiến Gió, Kiến Lửa... Dân chúng

đông bao nhiêu thì chúng ta càng khó kiếm ăn bấy nhiêu.
Kiến Vợ an ủi chồng:
- Chúng ta cũng chẳng đến nỗi lo lắng quá như vậy mình ạ, chỉ cần
chăm chỉ hơn một chút, Nhưng mình có biết tại sao dân chúng Kiến lại rủ
nhau về đây lập nghiệp đông đúc như thế không?
- Nghe đâu loài người sắp đến dựng nhà nơi đây.
- Loài người à, Kiến Vợ sửng sốt, loài người vĩ đại và tinh khôn, liệu
chúng ta có làm phiền gì họ không?
Kiến Chồng trấn an vợ:
- Ta không quấy rầy họ thì chẳng nỡ nào họ hại ta. Tôi chỉ lo lắng cho
hai đứa con mình lớn lên không ai chăm nom dạy dỗ, chúng sẽ theo bọn du
côn du đồ thì hỏng cả đời chúng. Bây giờ dân cư đông quá, ở sao cho khỏi
mất lòng tất cả.
- Thế rồi mình tính sao?
- Chúng phải được dạy dỗ.
Đôi mắt Kiến Vợ cũng nặng trĩu lo lắng, nhìn chồng:
- Có phải mình muốn nói tới chuyện tìm thầy dạy dỗ cho các con cái?
- Phải, tôi bắt đầu lo lắng chuyện đó từ một tháng nay.
Vợ chồng Kiến Vàng nhìn nhau, im lặng. Trong lúc đó anh em Kiến
Vàng đã ôm nhau ngủ say sưa chẳng hề biết mối lo lắng của cha mẹ chúng.
Phải có một thầy dạy. Trẻ con nào lớn lên cũng phải có thầy dạy để chúng
biết những điều hay lẽ phải, biết tính toán và biết cách cư xử với đời.
Dân tộc tí hon là dân tộc mà xưa nay được coi là sống có tổ chức nhất
trong xã hội loài vật, sau loài ong cũng được gọi là dân tộc nhỏ bé. Vì dân
số đông đảo, vì dòng giống bé tí tẹo nên loài kiến phải sống tập đoàn, tổ
chức thành những tổ, để tránh những bước chân vô tình hay chống trả lại
với những con vật lớn hơn mà bất cứ lúc nào họ cũng có thể hại được một
cách dễ dàng. Một công dân tí hon đi kiếm mồi một mình rất có thể bị các
dân tộc khổng lồ khác không nhìn thấy mà vô tình giẫm chân lên chết một
cách oan uổng. Nhưng những cuộc kiếm mồi được dân tộc tí hon tổ chức

hàng đàn cả trăm, cả ngàn con, đó là một sự chú ý đáng kể.
Không kẻ nào đám tuyên chiến với một số lượng đông đảo dân tộc tí
hon như thế, nếu không bị dân tộc tí hon tiêu diệt lần mòn thì cũng bị
chúng “đốt” cho một phen sưng vù mình mẩy.
Trường hợp vợ chồng Kiến Vàng bỏ miền Bắc đưa nhau về phía Tây
lập nghiệp đơn độc nói tới đây là một trường hợp đặc biệt. Họ là những
công dân sống độc lập và ham tự do. Những công dân này ưa lối đi kiếm
ăn xa và họ thường khởi đầu cho việc thành lập một tổ, một quốc gia mới,
khiến cho dân tộc tí hon có mặt ở khắp mọi nơi, càng ngày càng đông đảo.
Và bao giờ, ở bất cứ vùng đất nào, dân tộc Kiến vẫn là dân tộc có dân số
đông đúc nhất muôn loài.
Kiến Vợ góp ý với chồng:
- Từ trước tới nay các trẻ con của dân tộc ta vẫn được học hỏi bởi Kiến
Chúa phải không mình?
- Đúng thế. Nhưng chúng ta là các Kiến sống tự lập, chúng ta không
sống trong bày nên không có Chúa. Tôi biết có một thầy dạy về luật cho
dân tộc tí hon ta rất thông thái.
- Ai vậy mình?
- Đó là Mối Già độc thân.

2

Mối Già thông thái

M

ỐI GIÀ LÀ MỘT MỐI ĐỘC THÂN ông ta nổi tiếng là một nhà
thông thái trong dân tộc tí hon. Hằng ngày vì sống độc thân, tự lập
nên ông không phải lo lắng gì cho bày, cho gia đình. Cuộc sống giản dị,
ông chỉ gặm gỗ mục và tính toán sự đời. Ông lại có nhiều thời giờ nhàn rỗi
để đi chu du nơi này nơi nọ, thăm các bày này, tổ khác nên hiểu tất cả
những phong tục tập quán của các dân tộc. Cứ nhìn cái đầu của ông cũng
biết, đó là một cái đầu thật to và đôi ngàm cũng thật to, trong cái đầu to ấy
đã chứa đựng bao nhiêu khôn ngoan, bao nhiêu tư tưởng vĩ đại cùng với
đôi ngàm ngoài kích thước bình thường ấy, chứng tỏ tuổi tác và kinh
nghiệm đầy mình của ông.
Nhà thông thái Mối Già sống biệt lập trong một gò mối đã bỏ hoang,
dưới gốc cây cổ thụ đã già cả một thế kỷ. Tính tình nhà thông thái hiền
lành, ưa giúp đỡ. Dạy học là thú vui cùa ông nên mỗi khi có một ai tới nhờ
ông dạy bảo đám trẻ con của mình, ông sẵn sàng ngay. Vì mộng ước muôn
thuở của ông vẫn là mong sao cho các dân tộc tí hon nói chung, biết kết
hợp lại với nhau, nhường nhịn nhau, sống sao cho có tổ chức để dòng
giống tí hon khỏi bị tiêu diệt bởi các dân tộc, muông thú khác cùng loài
người. Để nuôi mộng ước ấy, ông ước ao cho bọn trẻ con, càng nhiều càng
tốt, hấp thụ những bài học quí giá về kinh nghiệm của ông. Nhờ bọn trẻ
con được giáo dục, khi lớn lên, chúng sẽ là những công dân tốt trong xã
hội!
Buổi sáng hôm sau Kiến Bố đi kiếm nhà thông thái Mối Già từ sớm.
Tới dinh thự yên tĩnh của Mối Già dưới gốc cổ thụ to lớn, khi Mối Già còn
đang ngủ, Kiến Bố phải đứng đợi ở cửa cho tới khi nắng lên cao mới dám

ngỏ lời và được nhà thông thái tiếp đón niềm nở.
- Bác tìm tới tôi chắc có điều gì hệ trọng?
- Thưa thầy, Kiến Bố trịnh trọng, trước hết tôi đến chúc thầy trường
thọ, sau đó để thưa với thầy một chuyện.
Mối Già cười xuề xòa:
- Bác là dân tí hon sống tự lập phải không?
- Thưa thầy phải.
Mối Già lúc lắc cái râu ra vẻ đắc chí:
- Tôi vốn ưa dân tí hon sống tự lập. Những kẻ sống tự lập mới là những
kẻ có nhiều ý chí và có thể làm được nhiều chuyện lớn lao.
Kiến Bố được khen tặng nhưng không tỏ ra hãnh diện lắm. Ông trình
bày trường hợp của mình:
- Vợ chồng chúng tôi thực ra ở vào trường hợp bắt buộc phải sống tự
lập. Năm trước chúng tôi sống trong một bày ở phía Bắc, thưa thầy, thầy
biết bày Siêng Năng do Chúa Kiến Vàng lãnh đạo chứ ạ?
Mối Già gật gù:
- Tôi biết, bày Siêng Năng là một bày rất đông đảo, đó là một quốc gia
giàu có và hùng mạnh vào hạng nhất.
- Vâng, đúng thế. Nhờ tài lãnh đạo của Kiến Chúa mà dân trong bày
mỗi ngày một đông gấp bội với một kho lương thực khổng lồ có thể nuôi
sống cả bày hàng chục năm.
- Cuối cùng câu chuyện xảy ra như thế nào?
- Thưa thầy, rồi chiến tranh xảy ra.
Kể đến đây Kiến Bố bùi ngùi thương tiếc thuở thanh bình, ông ta làm
nhà thông thái Mối Già cảm động.
- Chiến tranh thường xảy đến với một quốc gia giàu có và hùng mạnh
bác ạ. Tôi ngẫm nghĩ từ bao năm nay cũng một vấn đề đó.
Kiến Bố trình bày:
- Trường hợp quốc gia chúng tôi tan rã bởi một chuyện hết sức tầm
thường. Đầu mối sự thảm thương này bắt đầu bằng một đám trẻ vô giáo

dục, bỏ tổ rủ nhau đi gây lộn với bọn Kiến Đen. Như thầy biết, xưa nay
giữa dòng giống Kiến Vàng và Kiến Đen không ưa gì nhau, vì cả đôi bên
cùng kỳ thị màu da. Sự kỳ thị mạnh mẽ đến nỗi, hễ có một công dân nào đi
lạc sang đất kiếm ăn của nước khác là bị tiêu diệt tức khắc.
Mối Già thông thái thở dài:
- Cũng tại đám trẻ không được giáo dục kỹ lưỡng. Có phải rồi đám trẻ
Kiến Vàng đi gây sự và bị dân Kiến Đen tiêu diệt phải không?
- Phải, rồi sau đó dân chúng Kiến Vàng chúng tôi căm phẫn kéo nhau ùn
ùn hết đợt này sang đợt khác tấn công sang lãnh thổ Kiến Đen.
Mối Già nhắm tịt mắt kêu lên:
- Ôi chiến tranh, ta kinh hãi quá. Nó tiêu diệt biết bao nhiêu sinh mạng!
Bỗng Mối Già sực nhớ hỏi:
- Nhưng mà Vương quốc Kiến Vàng hùng hậu lắm sao lại bị giặc Kiến
Đen tiêu diệt được?
Kiến Bố buồn bã:
- Trong muôn loài chúng ta có loài nào hùng mạnh, tinh khôn bằng loài
người vĩ đại. Hai quốc gia Kiến Đen và Kiến Vàng chúng tôi mới chỉ kéo
nhau lên mặt đất dàn trận thôi thì cả đôi bên đã bị loài người tiêu diệt gần
hết. Thật là khủng khiếp khi loài người nổi giận. Họ giết, họ đốt dân tộc tí
hon và đổ nước làm ngập lụt lênh láng cả một vùng. Phần đông dân chúng
tôi chết vì bị đốt, phần còn lại ở trong tổ chết vì bị ngộp nước. Bao nhiêu
lương thực dự trữ đều trong chớp mắt cuốn trôi hết cả. Thảm thương nhất
là hình ảnh Chúa của chúng tôi chết trên đám trứng ngổn ngang sắp tới
mùa sinh nở.
Mối Già chán nản:
- Thế là bày Siêng Năng tan rã...
Kiến Bố cọ hai râu xuống đất như cử chỉ vừa thoát khỏi cảnh sợ hãi:
- Cũng may cho vợ chồng chúng tôi thoát chết. Cùng với một số đồng
bào may mắn khác, chúng tôi chia nhau đám trứng sắp tới mùa sinh nở rồi
mỗi kẻ một phương di cư tìm đất lành lập nghiệp.

Không khí chiến tranh đã qua đi. Mối Già hỏi:
- Hiện giờ bác ở đâu?
- Thưa thầy, chúng tôi đang nương náu dưới chân bác Cổ Thụ.
- Đủ ăn không?
- Thưa thầy nhờ vợ tôi rất siêng năng nên gia đình cũng đủ sống.
- Đủ sống là quý hóa rồi. Thế còn bày con cái?
Kiến Bố trở lại đầu câu chuyện:
- Thưa thầy, cũng vì chúng mà hôm nay tôi đến đây quấy rầy thầy. Sau
chuyến di cư đi lập nghiệp, chúng tôi có mang theo được hai bọc trứng nay
nở thành hai đứa trẻ đã tới tuổi lớn khôn.
Nhà thông thái Mối Già gật gù cái đầu to lớn của ông ra vẻ một nhà mô
phạm:
- Trẻ con tới tuổi lớn khôn phải được học hành tới nơi tới chốn, không
rồi chúng lại trở thành đám dân vô giáo dục. Hỏng, hư hỏng hết. Bác xem,
một quốc gia giàu có hùng mạnh như bày Siêng Năng mà bác chứng kiến
đấy, cũng đâu có đủ lý do để tồn tại. Tôi quan niệm rằng phải giáo dục cho
bọn trẻ ngay từ lúc còn có thể dạy bảo được. Tương lai của dân tộc mai này
là ở bọn chúng.
Nhà thông thái Mối Già say sưa với triết lý... còm của ông. Bao nhiêu
năm nay ông vừa dạy học vừa dày công nghiên cứu về một vấn đề vĩ đại
của sự sống muôn loài: “Nền hòa bình vĩnh cửu”. Số học trò của ông đông
đảo ở khắp bốn phương, Cái tên “Nhà Thông Thái Mối Già” là một tiếng
nhắc nhở êm ái đối với các bậc cha mẹ, nhất là những gia đình dân tộc tí
hon sống tự lập, khi có con cái lớn khôn muốn được gửi gắm cho thầy Mối
Già răn dạy.
Tăm tiếng của Mối Già vang đi trong khắp các dân tộc tí hon, ai ai cũng
bái phục ông là nhà Thông Thái số một của muôn vật. Riêng Mối Già, ông
ta vẫn có cái hãnh diện được “làm thầy thiên hạ” ấy, với một đặc điểm của
ông đã làm hãnh diện dân tộc Mối là, nhờ dày công tu luyện, Mối Già
Thông Thái có cặp mắt nhìn được ánh sáng như các dân tộc tí hon khác.

Vì vốn dĩ trời sinh ra loài Mối có cặp mắt không nhìn được ánh sáng,
nên ban ngày Mối chỉ ở trong tổ, đợi ban đêm mới đi kiếm ăn. Mối Già
Thông Thái nhờ tu luyện được cặp mắt đặc biệt nên mới gần gũi được các
dân tộc tí hon khác. Ông trở thành hình ảnh phi thường mỗi khi cha mẹ
nhắc nhở cho đám con cái noi gương.
Kiến Bố mất cả buổi sáng chuyện trò mới tỏ rõ được ý muốn cua mình:
- Thưa thầy, nếu các cháu tôi được thầy dạy dỗ thì phúc đức cho chúng
biết bao.
Mối Già vuốt râu tự mãn:
- Chuyện đó có gì khó khăn đâu, mai bác cứ dắt chúng đến tôi. Hiện nay
tôi cũng có cả chục học trò đủ mọi dòng giống đang theo học.
Kiến Bố lòng mừng rỡ, ông ta cám ơn nhà Thông Thái Mối Già rối rít
rồi vội vã ra về báo tin cho vợ con biết.

3

Bài học đầu tiên

T

RỜI VỪA TẢNG SÁNG KIẾN BỐ đã đánh thức các con dậy:
- Dậy đi các con, ngủ trưa không hay ho gì đâu, Dậy mau!
Anh em Kiến Vàng ngáp dài:
- Dậy chi sớm vậy bố, để con ngủ thêm chút đã, Chà buồn ngủ quá trời
đất!
Nói rồi Kiến Anh Kiến Em lại tiếp tục ngủ vùi khiến Kiến Bố tức giận
hét lên:
- Cái thứ lười biếng! Có dậy mau không, hay đợi ăn đòn hở… hở?
Vừa nói Kiến Bố vừa dựng hai đứa trẻ dậy, một trong hai đứa chưa kịp
đứng vững, đã bị ông bố đá cho một đá ngã lăn cu đơ.
- Lười biếng! Lười biếng! Lớn lên chỉ có nước đi ăn mày.
Cả hai anh em đều khóc bù lu bù loa ồn ào buổi sáng trong nhà. Kiến
Mẹ lên tiếng:
- Ông cứ từ từ dạy các con, nóng nảy quá có ích chi?
Sẵn cơn nóng, Kiến Chồng quay sang gây sự cả với vợ:
- Bà còn đem giọng bênh cái thứ lười biếng ấy hở, bà có biết sáng nay
chúng phải dậy sớm để đi học không?
- Vẫn biết vậy, giọng Kiến Vợ ôn tồn, ông cứ để tôi dạy chúng.
Kiến Mẹ đổi giọng:
- Hai đứa đâu!
Anh em Kiến Vàng quệt nước mắt vâng dạ cuống quýt.
- Đứng dậy lo sửa soạn đi học mau lên.
Đi học, đi học, hai tiếng đó vang lên lần đầu tiên trong đầu hai đứa trẻ,
Kiến Anh thắc mắc hỏi:

- Đi học là làm sao hở mẹ?
Kiến Em cũng hỏi:
- Đi học là đi chơi hở mẹ?
Kiến Mẹ không biết trả lời sao bèn mắng át con cái:
- Không hỏi lôi thôi, cứ đi rồi biết.
Kiến Anh và Kiến Em xem chừng thích thú. Bất kỳ đi đâu, nghe thấy đi
là thú rồi, ở mãi trong hang chán thấy mồ.
- Đi học chắc sướng ghê lắm há anh?
- Ừa, sướng phải biết.
Kiến Mẹ lãnh nhiệm vụ dẫn hai đứa trẻ đi học. Kiến Bố dặn dò:
- Bà phải khéo léo đó nhá, thầy Mối Già khó tính lắm đấy. Biệt thự của
thầy ở dưới gốc cổ thụ bà biết chưa?
- Tôi biết rồi Kiến Bố dặn các con cái:
- Các con nhớ ngoan ngoãn nghe lời thầy dạy. Bố mà nghe thầy giáo
than trách gì các con là về bố cho ăn đòn đấy nhé.
Hai đứa trẻ tung tăng theo mẹ ra khỏi hang. Chà, trời đất đẹp đẽ quá.
Trong lòng hai đứa trẻ hân hoan phơi phới, nhưng khi nghe mẹ nó bảo:
- Kìa, sắp tới trường rồi Chúng bắt đầu thấy hoang mang, lo lắng. Thày
giáo? Mối Già? Đi học? Thế nghĩa là gì?
- Kiến Em ơi, tự nhiên tao thấy lo lắng quá.
- Anh lo gì?
- Đêm qua tao nằm mơ thấy bọn mình bị đánh một trận tơi bời.
- Thế là hên rồi, sự thật hay trái ngược với nằm mơ lắm. Bọn mình sẽ
đánh cho bọn nào đó tơi bời hoa lá cành một phen.
Nắng sáng thức dậy nhảy múa trên lưng bác cổ thụ già nua đến nỗi chả
còn một cánh lá xanh nào, trơ trụi những cành khô gầy guộc. Thày giáo
Mối Già đang đứng trước cửa trường, hình như ông cố ý ra đợi đám học
trò mới. Kiến Mẹ gục đầu chào ông rồi quay lại nói với các con:
- Chào thầy giáo đi các con.
Bọn trẻ nhìn thấy Mối Già liền sợ hãi nép cả về phía sau mẹ.

- Cúi đầu chào thầy, ngoan đi các con.
Kiến Mẹ chũi vào lưng hai đứa trẻ, nhưng chúng vẫn không nhúc nhích.
Thày giáo Mối Già bước tới dùng đôi ngàm vĩ đại của ông gõ vào trán hai
học trò mới:
- Các con bà đây hả, cái trán bướu thế này là bướng lắm đấy.
Kiến Mẹ lại hối các con:
- Chào thầy đi hai con.
Anh em Kiến Vàng vẫn cắm chân xuống đất không chịu nhúc nhích.
Không nói không rằng. Mối Già cơ chừng tức giận lắm, ông ta đi quanh
quanh hai đứa học trò mới và bất thình lình ông dùng hai chiếc ngàm hất
chúng ngã lăn đi ba bốn vòng. Kiến Mẹ thất sắc, hoảng sợ van lạy Mối Già
rối rít:
- Thưa thầy các con tôi nó dại đột, xin thầy tha thứ, lỗi tại tôi không biết
dạy dỗ nó!
Mối Già giọng giận dữ:
- Láo lếu! láo lếu! Tiên học lễ, hậu học văn. Những quân láo lếu dù có
học cả chục bồ chữ cũng là quân vô học.
Anh em Kiến Vàng bị đá lăn đi ba bốn vòng vẫn bò dậy tỉnh bơ. Kiến
Em ghé sát tai anh nói khẽ:
- Ông này đá mạnh thật, nhưng vẫn còn thua bố mình ở nhà há anh.
- Đó là cái chắc.
- Ổng có vẻ... chịu chơi, mình kể như thua keo đầu đi.
- Hơi ê cái mông đấy.
Hai anh em Kiến Vàng phủi hết bụi trên mình, rồi cùng tiến tới phục
đầu một lượt trước mặt Mối Già đồng thanh:
- Chúng con kính chào thầy ạ.
Mối Già đang giận dữ bỗng há hốc miệng:
- Ủa! được quá chứ.
Ông ra hiệu chúng ngẩng lên và dùng râu xoa lên đầu hai đứa học trò
mới ra vẻ hoan hỉ:

- Tiến bộ lắm, như thế này tương lai ta sẽ phải đá chúng mi đều đều.
Kiến Em nháy mắt với anh:
- Em biết mà, ổng chịu chơi số dách.
Kiến Anh trừng mắt:
- Xuỵt! Khẽ chứ.
Mối Già có vẻ đã thành công trong bài học đầu, ông vui vẻ nói với Kiến
Mẹ (hình như bà vừa ráo nước mắt):
- Bà cứ về đi, tôi sẽ dạy hai đứa trẻ này tới nơi tới chốn, chúng phải
khéo dạy mới được.
Kiến mẹ cúi đầu:
- Trăm sự trông cậy nơi thầy, vợ chồng chúng tôi đầu tắt mặt tối suốt
ngày không răn dạy được các cháu, nên chúng có dại dột chi xin thầy tha
thứ cho. Muôn vạn lần đội ơn thầy.
Mối Già vuốt râu:
- Cỡ này phải tôi mới trị được chúng.
Kiến Mẹ lại dặn dò các con:
- Các con ở lại học với thầy, các con có phước lắm mới được thầy đây
nhận các con.
Kiến Anh nép bên mẹ:
- Bây giờ mẹ về à?
- Ừ, mẹ phải về đi làm.
- Cho con về với nhá.
- Đâu được, con phải ở lại đây học chứ. Nhớ bảo thằng em, hai thằng
nghịch vừa vừa chứ, về bố cho ăn đòn nát mông đấy các con ạ.
Kiến Anh nói với Kiến Em:
- Mẹ về mày ạ!
- Thế hả?
- Bọn mình ở đây một mình.
- Thích quá.
- Thích cái nỗi gì. Tao buồn làm sao ấy. Mày tính xem có nên khóc

không?
- Ới giời, thế mà cũng khóc à!
Khi Kiến Mẹ dặn “các con ở lại học với thầy, chiều mẹ sẽ tới đón các
con” thì mắt Kiến Anh đỏ hoe chực khóc. Thằng em phải huých vào sườn
nó:
- Cứ để mẹ về, bố mẹ không bỏ mình đâu mà sợ!
Kiến Anh mếu máo:
- Nhỡ bố mẹ bỏ mình thật thì sao?
- Anh nhát gan quá. Bọn mình đi học mờ. Em thấy “khoái” cái ông thầy
chịu chơi này quá.
Tiễn Kiến Mẹ ra về rồi, thầy Mối Già quay lại ra hiệu cho hai học trò
mới:
- Vào lớp đi các con, các bạn đang đợi nãy giờ đó.

4

Trưởng lớp Kiến Càng

S

AU BÀI HỌC ĐẦU TIÊN BÊN ngưỡng cửa lớp học, anh em Kiến
Vàng theo thầy gịáo vào lớp. Lớp học đang ồn ào chuyện trò, vừa
thấy bóng thầy bước vào bỗng im phăng phắc. Thày Mối Già nghiêm nghị
tới vị trí chiếc bàn là một mô đất hơi cao ở giữa lớp, ông dõng đạc giới
thiệu anh em Kiến Vàng với cả lớp:
- Hôm nay các trò có thêm hai bạn mới, đó là Kiến Anh và Kiến Em
cùng trong dân tộc tí hon chúng ta. Mỗi bạn mới là một bông hoa, tình bạn
thân ái phải được nở to, ngát hương thơm và các trò hãy nhớ điều đó là
cao quý. Chúng ta nên luôn luôn quan niệm rằng, dân tộc tí hon ta bốn bề
đều là anh em. Tứ hải giai huynh đệ, Nhân dịp lớp chúng ta có thêm bạn
mới, thầy nhắc lại với các trò điều đó. Đừng vì màu da khác biệt mà sinh ra
thù hằn ghen ghét nhau... Trò ở cuối lớp kia…
Trong lúc thầy đang say sưa ca ngợi văn chương tình bạn thì ở cuối lớp
thằng Kiến Đen cũng đang say sưa ngủ. Thày tức giận quá hét lên:
- Kiến Đen, thằng lười biếng! Mi ngủ cả đêm chưa đã sao. Ta bảo không
được là cho ra ngoài phơi nắng lập tức.
Anh em Kiến Vàng nhìn chăm chú vào thằng Kiến Đen ở cuối lớp, hình
như Kiến Đen cũng đang “chiếu tướng” chúng.
- Anh nhìn thằng Kiến Đen kìa.
- Nó đang “chiếu tướng” mày đó.
- Trông nó “dễ nực” quá.
- Đừng nhìn nó nữa.
- Em muốn “đinh” nó ghê
- Vừa thôi.

Thày Mối Già bỏ bục cao bước xuống bên anh em Kiến Vàng nhỏ nhẹ:
- Bây giờ ta gọi anh em mi là các trò, là học trò của ta. Từ nay, đây là
lớp học hàng ngày, bạn bè hàng ngày của các trò. Trong lớp này các trò
thấy đó, có đủ hết các màu da, kìa là bạn Kiến Nâu, kế đó là Kiến Vống và
Kiến Càng, hàng sau là bốn anh em nhà Kiến Gió, ở cuối lớp chót hết là
anh em thằng Kiến Đen, chúng lì lợm và ngang ngược nhất lớp. Cũng còn
vài học trò Mối trong dòng họ ta, nhưng chúng phải theo lớp đêm vì ban
ngày đôi mắt chúng không hạp với mặt trời, Thày để cho các trò tự chọn,
các trò muốn ngồi gần ai thì cứ việc tự do.
Kiến Anh đang lưỡng lự thì thằng em đã phát biểu ý kiến:
- Thưa thầy cho chúng con ngồi ở cuối lớp.
- Gần anh em nhà Kiến Đen à?
- Vâng.
Anh em Kiến Vàng được xếp ngồi ở cuối lớp, gần anh em Kiến Đen
như Kiến Vàng Em muốn.
Có tiếng xì xào giữa hai anh em Kiến Đen:
- Ê mày, trông anh em nhà thằng này có vẻ phách lối quá hở?
- Cái mặt thằng em “kên kên” khó chịu ghê cơ.
- Bọn nó mới mày tính sao?
- Thế nào cũng có ngày anh em mình “khện” chúng một trận.
- Đồng ý, chúng mới, phải dạy dỗ chúng!
- Điều đó dĩ nhiên, anh em mình xếp sòng ở lớp này mà.
Anh em Kiến Vàng không nghe rõ được cuộc đối thoại ấy, nhưng nhìn
những khóe mắt của anh em nhà Kiến Đen, cũng biết rằng chúng đang có
ác ý gì với mình.
Kiến Vàng Em nghiến hàm:
- Em khó chịu với anh em thằng mọi này quá anh ạ.
Kiến Anh gạt đi:
- Đừng nhìn nó nữa.
- Anh ngán chúng à?

- Không phải, nhưng đừng ham gây sự.
Nghe lời anh, Kiểii Em ngồi yên nhưng hậm hực vẫn còn, thỉnh thoảng
nó lại liếc anh em nhà Kiến Đen một cái, và lần nào Kiến Em cũng thấy
chúng “chiếu tướng” mình.
- Các trò chú ý đây, thầy Mối Già đứng trên bục cao nói, ngay từ ngày
khai giảng lớp học, thầy đã có ý định chọn trong các trò một kẻ có thể coi
như đàn anh của cả lớp, đôi khi thầy có công chuyện, trò đó có thể thay thế
thầy để giữ trật tự hoặc hướng dẫn các trò làm theo chỉ thị của thầy. Trò đó
gọi là trưởng lớp, cần phải học giỏi và nhất là có đức hạnh. Nhân thể hôm
nay có thêm hai trò mới nhập học, lớp chúng ta như thế có sĩ số là mười
sáu trò chúng ta hãy bầu một trưởng lớp.
Cả lớp nhao nhao lên:
- Kiến Càng.
- Chỉ có anh Kiến Càng có đủ tư cách.
- Kiến Càng học giỏi.
- Kiến Càng hiền nhất lớp.
Kiến Vàng Em hỏi Kiến Vàng Anh:
- Kiến Càng là ai vậy anh?
- Cái anh chàng kia kìa.
- Ngồi bên cạnh Kiến Vống í hở?
- Ừa.
Kiến Vàng em trề hàm:
- Trông cù lần mười cục!
Theo lời đề nghị của cả lớp, Kiến Càng được triệu lên đứng trên bục
cao của thầy, anh ta cứ cúi gằm mặt xuống chẳng dám nhìn ai. Thày Mối
Già lên tiếng:
- Đã có một ứng cử viên được nhiều anh em đề cử, bây giờ có ai tình
nguyện tranh cử không?
Cả lớp ồn ào nhìn nhau. Anh em Kiến Đen bàn tán:
- Anh ra tranh cử đi.

- Thày có vẻ không ưa gì bọn mình.
- Điều đó hệ chi, mình được nhiều phiếu là mình thắng.
- Ai có thể bỏ phiếu cho mình?
- Bốn anh em thằng Kiến Gió và mấy thằng ở bàn trên, chúng sợ mình
sẽ phải bỏ phiếu cho mình.
- Chăc ăn trăm phần trăm rồi. Tao sẽ ra tranh cử.
- Em sẽ hù cả hai thằng ma mới Kiến Vàng nữa. Cho cái anh chàng to
đầu Kiến Càng de là cái chắc...
Thày Mối Già lại lên tiếng vận động:
- Có ai tình nguyện tranh cử cứ mạnh dạn bước lên.
- Thưa thầy có con đây.
Kiến Đen Anh bước lên. Thày Mối Già hơi nhíu mày khi thấy thằng
học trò ngỗ nghịch nhất lớp tình nguyện tranh cử. Con nhà này lại lợi dụng
phá đám nữa đây, ta phải cho nó một bài học đích đáng.
Cuộc bỏ thăm bắt đầu. Thày Mối Già trịnh trọng tuyên bố:
- Trong hai ứng cử viên các trò hãy chọn một làm trưởng lớp bằng
phương thức hoàn toàn tự do. Các trò hãy đưa... râu lên, và mỗi trò chỉ
được đưa một lần để bầu cho kẻ mình chọn. Các trò có điều gì thắc mắc
không?
- Thưa có.
- Nói đi.
- Đưa một râu hay hai râu ạ?
- Một râu và một lần.
- Nhỡ có kẻ ăn gian đưa hai râu một lượt.
- Kẻ đó sẽ bị phạt đứng ngoài nắng suốt buổi.
- Thưa thầy hôm nay râu con bị đau.
- Ồ phiền phức quá, điều đó hệ chi, trò có hai râu lận mà. Còn ai thắc
mắc gì nữa không, nếu không thầy sẽ ra ngoài để cho các trò tự do một lát.
Sau đó thầy sẽ chủ tọa cuộc bầu trưởng lớp.
Thày Mối Già bỏ ra ngoài. Cuộc vận động hào hứng bắt đầu, ồn ào náo

nhiệt:
- Bầu cho ai được mày?
- Cả hai cùng “ẹ” quá.
- Kiến Càng học giỏi, hiền lành nhưng có vẻ cù lì thí mồ.
- Còn hơn cái mặt thằng Kiến Đen du côn du kề, bầu cho nó làm trưởng
lớp có ngày cả lớp ra ngoài trời phơi nắng hết.
- Phải đấy, bầu cho Kiến Càng hiền lành thế bọn mình sẽ dễ bắt nạt.
- Hãy bầu cho Kiến Càng.
- Kiến Càng số dách.
Thằng nào mà bầu cho Kiến Càng ông sẽ đấm vỡ mặt.
Kiến Đen anh và em nhứ những cái hàm dữ tợn của chúng thế.
- Thằng nào bầu cho Kiến Đen sẽ được cõng đi chơi ba vòng quanh lớp
học.
Tiến tới bàn bốn anh em nhà Kiến Gió là bốn anh em nhỏ thó và nhút
nhát, rất khiếp sợ anh em Kiến Đen, anh em Kiến Đen vận động theo lối
dọa dẫm, nạt nộ:
- Bốn anh em chúng mày bầu cho ai, nói đi thằng anh lớn.
-….
- Nói đi.
-….
- Chúng mày sẽ bầu cho Kiến Đen phải không?
Kiến Gió nhìn những hàm nhe ra dữ dằn của anh em Kiến Đen đành
phải gật đầu lia lịa.
Tiếp tục vận động theo kiểu “rừng” ấy, anh em Kiến Đen tới chỗ anh
em Kiến Vàng.
- Hai đứa chúng mày mới nên chưa biết anh em tao. Tao là xếp, em tao
là... phó xếp trong lớp này. Tao đã từng uýnh vỡ mặt cả chục thằng, bẻ gãy
răng cả trăm đứa cũng chỉ vì chúng dám cãi lời ta. Chúng mày nghĩ sao?
Kiến Vàng Em ra vẻ sợ hãi:
- Các anh bảo gì chúng em cũng nghe ngay lập tức.

Anh em Kiến Đen khoái chí tử:
- Biết điều lắm.
- Cứ đưa cả hai râu lên khi bầu cho anh tao nghe chưa.
Kiến Em mếu máo:
- Thưa đàn anh hôm nay hàm em không được khỏe lắm, song em vẫn có
thể...
Kiến Anh trừng mắt để ngắt lời Kiến Em ra dấu, đừng ham gây sự với
anh em Kiến Đen làm gì. Vâng lời anh, Kiến Em im miệng. Không quên,
Kiến Đen Em và Kiến Vàng Em cùng “chiếu tướng'' nhau rất tận tình.
Cuộc vận động tranh cử kết thúc khi thầy Mối Già trở lại lớp học. Hai
ứng cử viên Kiến Càng và Kiến Đen đứng bên nhau trên bục cao của thầy
giáo. Chàng Kiến Đen nhỏ thó vênh cái mặt lên ra cái điều ta đây sắp đắc
cử, trái lại anh Kiến Càng có cái đầu to tướng lại cứ gục mặt xuống làm
như mắc cỡ lắm vậy.
Thày giáo hắng giọng mở đầu cuộc bỏ phiếu tự do, công khai và, hở để
bầu vị trưởng lớp:
- Thầy nhắc lại thể thức bỏ phiếu, các trò chọn ai thì đưa râu lên, một
râu thôi và một lần. Bây giờ đầu tiên là bầu trò Kiến Đen, trò nào bầu cho
Kiến Đen thì đưa râu lên!
Ở cuối lớp chỉ có một cái râu độc nhất của Kiến Đen Em đưa lên. Nhìn
trái nhìn phải, nhìn trước nhìn sau cũng chỉ có một mình, Kiến Đen Em
hoảng quá đưa cả hai râu lên khiến cả thầy Mối Già cùng toàn lớp cười rộ.
Chờ cho lớp tạm yên lặng, thầy Mối Già tuyên bố kết quả bầu đợt nhất:
- Kiến Đen được một phiếu an ủi của Kiến Em. Bây giờ đến lượt bầu
cho Kiến Càng, ai bầu cho Kiến Càng đưa râu lên.
Thày Mối Già vừa dứt lời thì ào ào cả lớp đồng lượt đưa râu lên, trừ
Kiến Đen Em.
- Như thế là Kiến Càng đã đắc cử với đại đa số phiếu. Từ nay Kiến
Càng là trưởng lớp đại diện cho các trò, các trò phải coi Kiến Càng như
một anh cả. Anh cả Kiến Càng có điều gì muốn nói với cả lớp không?

Anh cả Kiến Càng lí nhí cám ơn các bạn, rồi vội vã trở về chỗ ngồi để
giấu cái mặt đỏ gay vì cảm động.
Cuộc bầu bán vừa xong thì đến giờ ra chơi. Học trò ùn ùn kéo nhau ra
sân, hả hê vui vẻ với kết quả cuộc bỏ phiếu đã hạ nhục được anh em Kiến
Đen.
- Lúc ấy tao thấy cái mặt thằng Kiến Đen thộn ra tức cười quá.
Anh em Kiến Đen giận dữ đứng ra giữa sân nhe hàm tuyên bố:
- Trên nguyên tắc con nhà Kiến Càng làm trưởng lớp, nhưng thực sự
chúng tao vẫn làm xếp sòng toàn thể chúng mày. Đứa nào mà cãi lệnh,
chúng tao sẽ bị vặt râu bẻ hàm ngay lập tức.

5

Anh em Kiến Đen

T

RONG LỚP ÍT ĐỨA NÀO DÁM đụng tới anh em Kiến Đen. Đơn
giản một lẽ là anh em Kiến Đen bị nhiều lần thầy mắng là du côn,
mất dạy. Thày nói ắt đúng, trong lớp ai cũng nhận ra thế, cái mã đen đủi
xấu xí của hai anh em Kiến Đen đã khó coi, lại còn thêm cái tính phách lối
hay làm tàng chuyên bắt nạt những kẻ yếu chả ai ưa nổi. Đụng tới chúng
như đụng tới hủi, không chửi tục nói phét thì cũng đánh lộn sưng mặt sưng
mày. Tưởng không ai nói chuyện với mình là họ sợ mình, anh em Kiến
Đen tự nhận là sếp sòng của cả lớp. Thỉnh thoảng chúng lại đứng ra giữa
sân nhe hàm dương oai với cả bọn:
- Thằng nào ngon thì ra đấu với tao thử sức coi.
Lời thách thức ấy đã một lần làm sôi máu nóng của Kiến Nâu. Kiến
Nâu bước ra sân nhận đấu tay đôi với Kiến Đen. Cuộc đụng độ rất gay go
vì Kiến Đen- Kiến Nâu cùng cân cùng lượng. Sau cùng, Kiến Đen Em ở
ngoài chơi xấu, nó phun nước miếng vào mắt Kiến Nâu để cho anh nó
được địp “dích” địch thủ tới tấp. Kiến Nâu thua trận bị ăn đòn no nê.
Nhưng sau cuộc thử sức ấy, cả lớp biết rõ mặt đểu cáng của anh em Kiến
Đen hơn, và bảo nhau ''cạch'' cái bản mặt chúng ra không thèm chơi với
nữa.
Anh em Kiến Đen là thứ anh hùng của cái sân trống trơn không bạn bè,
không đối thủ, buồn thiu. Lâu lâu chúng cảm thấy ngứa chân, ngứa ngàm
không biết làm gì bèn lôi anh em nhà Kiến Gió ra hành hạ. Bốn anh em
Kiến Gió rất hiền lành và nhút nhát, yếu đuối tự bản tính trời sinh ra cái
thân hình bé nhỏ nhất trong dân tộc tí hon, không bao giờ hại ai mà trái lại
chỉ sợ sệt. Lợi dụng những yếu điểm đó, anh em Kiến Đen lâu lâu lại đem

cả bốn anh em Kiến Gió ra hành hạ.
- Cả bốn đứa ra sân xếp hàng làm nhà binh cho tao coi. Lớn đứng trước,
nhỏ đứng sau, xếp hàng cho thẳng. Một hai, một hai, đi cho đều. Thằng nào
phản đối ông bẻ gãy cổ bây giờ.
Anh em Kiến Đen bày ra nhiều trò chơi thích thú khác, như bắt bốn anh
em Kiến Gió bò ngửa giữa sân coi chơi, hay bắt cả bốn leo lên một ngọn
cây, rồi buông chân rơi xuống đất chơi trò chơi làm lính nhảy đù.
Những lần đầu anh em Kiến Gió mách thầy, anh em Kiến Đen bị phạt
đứng ngoài cát nóng suốt một buổi.
Đứng phơi nắng trên cát là cả một cực hình đối với bọn học trò. Cát vào
những giờ từ 11, 12 giờ tới 3, 4 giờ trưa nóng muốn rụng rời chân thiếu
điều muốn... cháy cả râu. Nhưng anh em Kiến Đen bị phạt đau đớn chừng
nà...